social software

Artikels

Op weg naar persoonlijke leeromgevingen: zeven cruciale aspecten

04 Juli 2008
De praktijk van leren en onderwijzen is niet vooraf bepaald maar altijd gerelateerd aan de hulpmiddelen en systemen die in het proces worden gebruikt. De ontwikkeling en het groeiende succes van sociale softwaretoepassingen, zoals weblogs, wiki's en de zogeheten persoonlijke leeromgevingen (PLE), veranderen, stimuleren en stellen het leren via internet opnieuw ter discussie.
PLE's, met name in tegenstelling tot de klassieke leermanagementsystemen (LMS), hebben veel aandacht gekregen en staan op het punt het leer- en onderwijsparadigma te veranderen. In dit artikel wordt enerzijds geprobeerd een beter begrip van de onderliggende concepten van de beide benaderingen te bewerkstelligen en anderzijds de gevolgen en problemen van de PLE's en hun toenemend gebruik voor de scholing te benadrukken.

Wij hebben zeven aspecten vastgesteld waar deze veranderingen het meest duidelijk zijn of het meest belangrijk lijken. Samengevat leidt het leren binnen PLE's tot veranderingen voor wat betreft: (1) de rol van de leerder als een actieve en zelfsturende maker van inhoud; (2) personalisering met de ondersteuning en gegevens van leden van de gemeenschap; (3) de leerinhoud als een oneindige "bazaar"; (4) de belangrijke rol van sociale participatie; (5) het eigenaarsschap van de gegevens van de leerder; (6) de betekenis van zelfgeorganiseerd leren voor de cultuur van onderwijsinstellingen en -organisaties, en (7) de technologische aspecten van het gebruik van sociale softwaretools en samenvoeging van meerdere bronnen.

Het grote aantal hulpmiddelen die de bestaande samenwerking op internet ondersteunen, geven duidelijk aan dat de PLE's en sociale softwaretools geen eendagsvlieg zijn maar leiden tot een nieuwe opvatting over leren en een maat voor de duurzame ontwikkeling van vaardigheden. Desalniettemin dienen de bestaande benaderingen en ideeën voor PLE's verder ontwikkeld en uitgewerkt te worden. Dankzij de discussie over de genoemde verschuivingen van klassieke leermanagementsystemen naar persoonlijke leeromgevingen en de problemen die deze ontwikkeling met zich mee brengen, kan dit artikel als basis dienen voor beslissingen van leerders, leraren en onderwijsinstellingen voor (of tegen) het technologische concept van PLE's, op algemeen niveau en rekening houdend met de pedagogische implicaties.
Virtual Learning System, management, Personal Learning Environment, social software, PLE, LMS
Artikels

Sociale software en het opzetten van virtuele praktijkgemeenschappen in de toeristische sector

26 September 2007
Het concept praktijkgemeenschappen kan gezien worden als een centraal model dat informele leerprocessen ondersteunt met name in werkomgevingen. Onder de aanname dat sociale softwaretools en –modellen zeer geschikt zijn om de samenwerking binnen virtuele netwerken te ondersteunen, is het doel van dit artikel de ervaringen te beschrijven en te analyseren die zijn opgedaan in het opzetten van virtuele praktijkgemeenschappen in het midden- en kleinbedrijf (MKB) in de toeristische sector in Europa (middels de toepassing van sociale softwaretools).
De MKB’s kunnen worden gezien als de ruggengraat van de welvaart en werkgelegenheid op regionaal niveau in Europa en de professionele ontwikkeling van hun werknemers wordt vaak gezien als een voorafgaande voorwaarde om belangrijke vernieuwingen door te voeren en in staat te zijn om met andere bedrijven te kunnen concurreren. De MKB’s hebben echter niet altijd de middelen om in de leerbehoeften van hun werknemers te voorzien door individueel de leerbehoeften van hun werknemers te ontwikkelen en te financieren. Nieuwe ideeën over ICT-gebaseerd leren vormen een mix van leren en werken die tot het begrip «leren op het werk» heeft geleid. Dit soort informele leerprocessen in het bedrijf is gericht op het leren van concrete onderwerpen.

Empirisch onderzoek dat binnen het kader van het Leonardo da Vinci-project Work&Learn Together (WLT) is verricht, laat zien dat sociale software inderdaad de communicatieprocessen binnen praktijkgemeenschappen kan bevorderen en ondersteunen. Deze tools dienen echter eerder gezien te worden als een aanvullende communicatiekanaal. Het idee om volledig virtuele praktijkgemeenschappen in de toeristische sector op te zetten, bleek in de praktijk moeilijk uitvoerbaar te zijn. Het concurrentiegevoel binnen deze sector bleek veel sterker aanwezig te zijn dan de feitelijke behoefte om gezamenlijk te leren.

Desalniettemin werden er in de toeristische sector verschillende gebieden gedetecteerd waar virtuele praktijkgemeenschappen opgezet zouden kunnen worden om bestaande communicatie- en leerstructuren te ondersteunen alsmede in de behoeften van de leerders te voorzien. Een belangrijke reden voor de implementatie van virtuele praktijkgemeenschappen – met name in de MKB’s – is het feit dat de werknemers tools nodig hebben die het leren tijdens de werkuren en op het werk mogelijk maakt. Hierdoor hoeven zij geen formele scholingslessen bij te wonen, die voor werknemers in buitenstedelijke gebieden vaak een lange reis naar een ver gelegen opleidingsinstituut betekenen.
collaborative learning, , Informal learning, SMEs, social software, Web 2.0
Artikels

Persoonlijke leeromgevingen – de toekomst van e-learning?

15 Januari 2007
Dit artikel verkent enkele van de ideeën van het begrip persoonlijke leeromgeving (Personal Learning Environment – PLE) en bespreekt waarom PLE’s mogelijk nuttig, of zelfs essentieel, zijn in het toekomstige leren. Het betreft niet zozeer een technische kwestie maar eerder een onderwijskwestie ook al vormen de nieuwe technologieën een belangrijke motor voor didactische veranderingen.

Het artikel bekijkt als eerste het veranderende gezicht van het onderwijs en staat vervolgens stil bij de verschillende manieren waarop de zogenoemde ‘internetgeneratie’ de leertechnologie gebruikt.

Hierna wordt er in het artikel ingegaan op de druk voor veranderingen in de huidige onderwijssystemen. Het idee van een persoonlijke leeromgeving erkent dat het leerproces een continu karakter heeft en wil hulpmiddelen aanreiken die dit proces ondersteunen. Het erkent tevens de rol van de leerder in het organiseren van zijn of haar eigen leerproces. Bovendien is de druk voor een PLE gebaseerd op het idee dat het leren in verschillende contexten en situaties zal plaatsvinden en niet door één enkele leverancier van leermiddelen geleverd zal worden. Hieraan gekoppeld is een toenemende erkenning van het belang van informeel leren.

Het artikel behandelt ook de veranderende technologie en met name de opkomst van de alomtegenwoordige informatica en de ontwikkeling van sociale software.

Volgens Graham Atwell worden we ons er eindelijk bewust van dat we niet eenvoudigweg door kunnen gaan met het reproduceren van eerdere leervormen, de schoolklas of de universiteit, die in een software-vorm gegoten zijn. In plaats daarvan moeten we de nieuwe leermogelijkheden bestuderen die de nieuwe technologieën bieden.

Sociale software biedt de mogelijkheid om de afstand tussen producenten en consumenten te verkleinen. Consumenten worden zelf producenten door creëren en delen. Een van de gevolgen hiervan is het potentieel voor een nieuwe ‘ecologie’ van ‘open’ inhoud, boeken, leermateriaal en multimedia waarbij de leerders zelf producenten van leermateriaal worden.

Sociale software heeft al geleid tot een wijdverspreide toepassing van portfolio’s voor leerders waarin het leren vanuit verschillende contexten en leerbronnen bijeengebracht is en een voortgaand register van levenslang leren biedt die in verschillende vormen uitgedrukt kan worden.

Het artikel beschrijft tevens hoe persoonlijke leeromgevingen ontwikkeld kunnen worden door het combineren van verschillende diensten.

Het laatste deel van het artikel geeft voorbeelden van praktijken die laten zien hoe PLE’s in de toekomst gebruikt kunnen worden.

personal learning environments, PLE, social software,